بابا طاهر عريان ، سيد على همدانى ، خواجه عبد الله انصارى
آئين رهروان 206
مقامات عارفان ( آئينه بينايان ، اسرار النقطه ، آئين رهروان ) ( فارسى )
پيوستگى بآثار وحدت و يگانگى باطنى حاصل گردد و اين متعلق است بمقام ايمان كه آن را سير فى اللّه ناميدهاند . ره آسمان درون است پر عشق را بجنبان * پر عشق چون بجنبد غم نردبان نماند سوم آن است كه نفس ناطقه انسانى از جهت سر داخل در عالم مشاهده گرديده و بسبب آن از احكام و آثار حجب عارضى قيود ( كه بسبب مصاحبت و انس با احكام مراتب هنگام تنزل حاصل گرديده ) فنا پيدا كرده و به سرچشمه توحيد جذب شود و تمام اعمال و عبادات او بطور مشاهده واقع شود و اين متعلق بمقام احسان است « 1 » كه سير فى اللّه است . چندان برو اين ره كه دوئى برخيزد * گر هست دوئى به رهروى برخيزد تو او نشوى و ليكن ار جهد كنى * جائى برسى كز تو توئى برخيزد [ بدايات ] و اما نحوه و ترتيب سير و حركت سالكان و راهروان طريق معرفت نيز بر سه قسم منقسم است و هر قسمى متضمن امور كليه است كه نام آن را مقامات گذاشتهاند براى آنكه نفس ناطقه ( روح ) در آن منازل اقامت مىنمايد تا آنچه را كه در تحت احاطه اوست دريابد و بر او برسد و نام آن را ( احوال ) مىنامند از جهت اين كه دايما در تحول و تغيير است و علت سه قسم بودن آن اين است كه براى نفس ناطقه سه جنبه است : اول جنبه توجه آن با قواى خود بتدبير بدن ، و خو دادن بدن بر چيزى كه در آن منافع آن منظور است چه در عقبى و چه در دنيا بطور متعادل و متناسب و موافق قواعد شرع ، كه ناميده مىشود بر مقامات سير و اين جهت را ( بدايات ) نامند زيرا آغاز شروع در استعداد سير و حركت سالك است
--> ( 1 ) احسان اسم جامعى است كه همهء ابواب حقائق در تحت او جمعند زيرا حقائق ، مجموع ابواب عبادات و معاملات است كه مبنى بر مشاهده باشد و آن معنى احسان است كه خدا را آنچه سزاوار پرستش اوست بپرستد در قرآن مىفرمايد : ( سورهء 4 آيه 124 ) ( وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ ) اى بمشاهدته آياته و اسلام وجهه و القيام بطاعته فجزاه الله بالنظر اليه باصلاح شانه .